Zwarte Piet

Voorstander (R) van Zwarte Piet duldt geen tegenspraak

Voorstander (R) van Zwarte Piet duldt geen tegenspraak

Daar staat ze dan. Een kleine zwarte vrouw in een grote witte sweater.  Alleen op een rustig stukje Malieveld. Trots steekt ze een vlag in de lucht, de vlag van West-Papoea waar haar roots liggen, de vlag die verboden is in Indonesië.
Ze demonstreert tegen Indonesië dat West-Papoea annexeerde. “Sinds dat conflict zijn er 400.000 Papoea’s vermoord“. En ze demonstreert tegen de Verenigde Naties, de organisatie die er niets tegen doet.

Zwarte Piet
Een paar honderd meter verder gaat het er een stuk vrolijker aan toe. Mensen dansen en zingen Sinterklaasliedjes. Toch demonstreren deze mensen ook tegen de VN, maar dan voor het behoud van Zwarte Piet. Ook belangrijk.
Als een klein groepje Zwarte Piet-sympathisanten de vrouw met de vlag ziet, slaat de stemming om. De groep loopt dreigend op haar af en sluit haar in. Een blonde vrouw met zwart geschminkt gezicht begint meteen te schreeuwen: “Dus jij bent tegen Zwarte Piet? Rot dan lekker op naar je eigen land!”
De vrouw stamelt dat ze helemaal niet tegen Zwarte Piet is, maar juist ook tegen de VN. Ze vindt het belangrijker dat de VN tijd en geld steekt in onderzoek in West-Papoea en dat onderzoek naar Zwarte Piet onzin en geldverspilling is. Maar niemand die het hoort of het wil horen. “Ze is tegen Zwarte Piet!”

Angst
Steeds meer omstanders bemoeien zich ermee. Ze schreeuwen naar haar en als zij wat wil zeggen, zingen ze Sinterklaasliedjes.
De kleine vrouw wordt ingesloten als een prooi door een groep Hyena’s. In de blauwe ogen van de zwart geschminkte  gezichten lijkt de haat zichtbaar. De ogen van de vrouw verraden niets anders dan angst.

Vluchten
Als een man probeert haar vlag af te pakken, vecht ze als een leeuw om die te behouden. Omstanders lachen haar uit. De vrouw probeert de meute te ontvluchten, maar een oudere man komt achter haar aan alsof hij de grootst mogelijke crimineel op de hielen zit. Hij pakt haar vast en het lijkt of hij wil slaan. Op dat moment pakt iemand uit de menigte zijn arm en trekt hem bij de vrouw vandaan die inmiddels in paniek is geraakt.

Politie
Op het moment dat ze weer wordt ingesloten, komt er een agent aan. Hij vraagt de vrouw mee te komen. “Voor uw veiligheid, mevrouw.”
Als de vrouw meeloopt naar het politiebusje, klink gejuich van een klein groepje omstanders. “Ze is gearresteerd” zegt een vrouw in trainingspak. “Terecht”, merkt haar man op.

Fotojournalist
Als (foto)journalist moet je objectief zijn. Het is mijn taak om vast te leggen wat er gebeurt.
Toch is dat niet altijd makkelijk. Vandaag was ik er getuige van dat een groep mensen één persoon uit een menigte pikte om gezamenlijk aan te vallen. Ik stond er bovenop en maakte foto’s. Het voelde ongemakkelijk, ik voelde me schuldig.
Eén keer heb ik me er mee bemoeid vandaag. Een man pakte de vrouw bij de schouder en in een reflex trok ik zijn hand weg. Maar eigenijk hoort dat niet, het is mijn taak om te fotograferen. Maar ik ben blij dat het niet verder uit de hand liep. De vrouw werd niet geslagen, ze werd ‘slechts’ bedreigd, geïntimideerd, uitgescholden en ‘vriendelijk’ verzocht zich aan onze manieren aan te passen of op te rotten naar ‘haar eigen land’.

Succes
Voor de Zwarte Piet-sympathisanten was de demonstratie een groot succes. De ‘Pietitie’ die op Facebook meer dan 2 miljoen ‘likes’ kreeg, werd aangeboden aan PVV-Kamerlid Joram van Klaveren en volgens de politie was de pietendemonstratie een groot feest.
Voor de kleine zwarte vrouw die wél een goede reden had om daar te staan was het minder gezellig. Maar ja. Moet ze maar niet tegen Zwarte Piet zijn.

Petitie
Helaas heb ik de vrouw daarna niet meer kunnen spreken. Ik weet niet waar ze vandaan komt en hoe haar dag verder is verlopen. Toch zou ik iets voor haar willen doen.
Op internet kwam ik een petitie tegen ‘Stop de ‘slow motion’ genocide in West-Papoea’.
Het lijkt me zinniger om deze petitie te tekenen dan een ‘Pietitie’ voor een  sprookjesfiguur.

Inmiddels is duidelijk geworden dat de Facebookpagina ‘Pietitie’ niets te maken heeft met de actie op het Malieveld.
Ik kreeg veel reacties en vragen binnen via dit blog en Twitter. Ik heb daarom een vervolg geschreven waarin ik een en ander verklaar: Zwarte Piet, the day after.

Ik heb de mevrouw in kwestie (Tilly Kaisiëpo) opgezocht en een webdocumentaire over haar en de situatie in West-Papoea gemaakt. Waarschuwing: de documentaire bevat beelden die als schokkend kunnen worden ervaren:  Papua Merdeka, Tilly’s strijd.

Dank voor alle reacties. We zijn inmiddels een week verder, dus het lijkt goed om deze discussie af te sluiten. Nieuwe reacties worden niet meer gepubliceerd.

http://www.gerritdeheus.com

Hoe fotografeer je een spook?

Je kunt als fotograaf de opdracht precies zo uitvoeren als van tevoren is bedacht door de opdrachtgever.
Je kunt ook je eigen draai eraan geven. Beter is het allebei te doen en de opdrachtgever positief verrassen.

Spoken

Als fotograaf krijg je soms vreemde opdrachten. Zo werd ik een aantal jaren geleden gebeld door een redactrice van het personeelsblad van het ministerie van OCW. Of ik foto’s wilde maken voor bij een artikel over de Haagse villa van de Raad voor Cultuur. Volgens sommige medewerkers zou het er spoken.

Interieurfoto’s

Bij de villa aangekomen ontmoette ik de redactrice. Zij zou een groot gedeelte van de nacht in de villa doorbrengen in de hoop het spook te ontmoeten. Of misschien hoopte ze eigenlijk van niet.
Omdat ik de kans op een ontmoeting met een spook niet heel hoog achtte, overlegde ik met haar, mijn opdrachtgever, hoe ik dit het beste kon fotograferen. Zij stelde voor wat interieurfoto’s te maken.

Bedrijfsjournalistiek

De villa is een oud gebouw en het was redelijk donker binnen, maar echt spooky wilden de foto’s niet worden, het werden gewone interieurfoto’s. Dat zal je net zien. Heb je een spook nodig, laat hij zich niet zien.
Ik besloot dan maar een spook te creëren. Als fotojournalist kun je dat natuurlijk niet doen, maar in dit geval maakte ik de foto’s als fotograaf voor een personeelsblad en in de bedrijfsjournalistiek heb je wat dat betreft wat meer ruimte. Daarnaast ging ik er vanuit dat de meeste lezers van het blad wel zouden begrijpen dat de schim op de foto geen echt spook was.

Statief

Maar hoe creëer je een spook en hoe fotografeer je dat vervolgens?
Het creëren en fotograferen van een spook gaat in één moeite door: ik vroeg de journaliste haar jas aan te trekken en haar capuchon over haar hoofd te trekken en heel langzaam de trap af te lopen.
Ik zette mijn camera op statief  en de sluiter 2,5 seconden open. En het spook liet zich zien.

Meedenken

Het mooie van dit soort opdrachten vind ik dat  je als fotograaf mee kunt denken met je opdrachtgever.
Natuurlijk is het belangrijk dat je de techniek beheerst, maar uit ervaring weet ik dat opdrachtgevers het waarderen wanneer je zelf ook met ideeën komt.
Nadat ik de foto’s had gemaakt, liet ik de journaliste achter in de donkere villa.

We hebben nooit meer iets van haar vernomen…..spooky.

Het spook in de villa van de Raad voor Cultuur

Het spook in de villa van de Raad voor Cultuur

Hokjesdenken

Volgens veel marketing specialisten moeten fotografen zich specialiseren om succesvol te zijn. Is dat zo of is specialiseren toegeven aan ‘hokjesdenken’?

Toen ik in 1989 mijn eerste baan kreeg in de fotografie, zag de wereld er heel anders uit.
Zwart-wit vooral. En analoog. Lekker overzichtelijk in ieder geval.
De manier waarop ik toen aan die baan kwam zou je nu ouderwets noemen: een oproep op het prikbord bij Capi Lux, een vakhandel en vaklaboratorium vooral voor beroepsfotografen. Voor de jongeren onder ons: een prikbord was toen nog een écht prikbord met punaises en zo, bij een vakhandel kocht je film, fotopapier en chemicaliën en bij het vaklaboratorium liet je je films ontwikkelen en foto’s afdrukken.
Geen brief, één gesprek, volgende maand beginnen. Misschien lag het aan de branche, of aan die fotograaf of misschien was het typisch Rotterdams, maar de procedure was heerlijk eenvoudig en doeltreffend. Na een gesprek van een halfuur was ik aangenomen bij fotopersbureau Roel Dijkstra.

Lijk

Mijn eerste werkdag herinner ik me nog goed. Ik meldde me die dag om 9.00u bij Roel.
De agenda was leeg, maar dat zou snel veranderen. We begonnen met een portret van een wethouder, daarna een ondertekening van een contract. Het was allemaal goed te doen.
Terwijl we op de Westzeedijk in Rotterdam reden, gingen er opeens allerlei toeters en bellen af. Via de drie antennes op het dak, kwam de wereld de rode Toyota Starlet binnen.
Ik kon weinig opmaken uit het geruis van de politiescanner, maar Roel leek daar een zesde zintuig voor te hebben. “Hou je vast’, riep hij terwijl hij midden op de drukke Westzeedijk zijn stuur omgooide en in tegengestelde richting, zigzaggend tussen het overige verkeer door racete. “Lijk. Coolhaven”, zei hij nog.
Na nog wat portretten, openingen en vechtpartijen, besloten we de dag met het fotograferen van de raadsvergadering in het Vlaardingse gemeentehuis en gingen we de doka in. Om 23.30u reed ik naar huis.

Veelzijdig

In de drie jaar dat ik bij Roel werkte heb ik veel geleerd. Snel en goed werken onder alle omstandigheden, improviseren, altijd je deadline halen. En door de diversiteit aan onderwerpen die inherent is aan de fotojournalistiek, werd ik een veelzijdig fotograaf. Nieuws, reportages, portretten, sport. Alles heb ik gedaan en veel doe ik nog steeds.
Toen ik in 1992 besloot als zelfstandig fotograaf verder te gaan kon ik die ervaring goed gebruiken. Ik werkte veel voor de regionale krant het Brabants Nieuwsblad (nu BN De Stem), voor landelijke kranten als het Algemeen Dagblad en voor fotopersbureaus als ANP en AP. Maar al snel ook voor bedrijfsbladen en pr-bureaus.

Hokjesdenken

Toen merkte ik iets vreemds. Opdrachtgevers belden me vaak maar voor één bepaald vakgebied. Van de ene opdrachtgever kreeg ik alleen opdrachten om portretten te maken, een ander belde alleen voor sportfotografie en een derde weer alleen voor reportages.
Omdat ik van afwisseling hield en hou, vroeg ik de opdrachtgevers naar een verklaring. Waarom zou ik niet én portretten kunnen maken én reportages voor dezelfde opdrachtgever?
Het antwoord was dat zij voor die andere disciplines weer andere fotografen hadden die dáárin gespecialiseerd waren. Hokjesdenken.
Maar als verschillende opdrachtgevers mij benaderden voor verschillende disciplines, wat is dan mijn specialiteit?
Toentertijd maakte ik me er niet zo druk om. Zolang ik die verschillende opdrachtgevers had, bleef mijn werk afwisselend.

Specialiseren

De laatste tijd hoor ik het steeds vaker: als fotograaf móet je je specialiseren.
Doe je dat niet, dan snapt ‘de markt’ niet wat je doet. Daarnaast kun je als allround fotograaf nooit zo goed zijn als een specialist.
Misschien hebben die mensen die dat roepen gelijk, hoewel ik veel allround fotografen ken die een beter portret maken dan menig portretspecialist.
Maar de vraag is: moet je je als fotograaf neerleggen bij het feit dat ‘de markt’ jou niet snapt? Kun je (potentiële) opdrachtgevers uitleggen dat je veelzijdiger bent dan zij denken? Is specialiseren niet toegeven aan hokjesdenken? Wie het weet mag het zeggen.

Afwisseling

Zelf hou ik nog steeds van de afwisseling. Sterker. Ik ga steeds meer naast de fotografie doen omdat ik dat interessant vind, leuk om te doen én het levert me werk op.
Zo heb ik een journalistieke opleiding gedaan, schrijf ik nu ook artikelen en heb ik drie boeken uitgegeven die allemaal zijn uitverkocht. Daarnaast maak ik gebruik van de mogelijkheden die internet biedt door, naast fotografie, ook audio en video in te zetten.
Maar ik ben óók nog steeds een ‘gewone’ fotograaf die reportages en portretten maakt.
Misschien moet ik voor ieder vakgebied wel een aparte website bouwen.

Het huwelijk, 10 jaar geleden

Ik was niet uitgenodigd voor het huwelijk. Deze medewerker van ‘Radio Modern’ ook niet. Zijn klanten zaten waarschijnlijk voor hun eigen tv. Wat doe je dan? Je pakt een bekertje koffie en kijkt ook maar naar het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Maxima. Vandaag is dat 10 jaar geleden. Er is sindsdien veel veranderd. Blijkbaar was het nog vóór de uitvinding van de plasma- en LCD-schermen. Radio Modern zit niet meer op die locatie (bestaat die keten nog?) De foto maakte ik voor het ANP en werd o.a. gepubliceerd als spread in de Panorama. Daar werd dan ook nog eens extra voor betaald. Tijden veranderen.

Een medewerker van Radio Modern heeft niets te doen tijdens de uitzending van het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en prinses Maxima.

Den Haag Vandaag

Amper getrouwd en nu al losse handjes.

Vandaag, vijf jaar geleden (6)

17/11/2005. Minister Rita Verdonk bezoekt multicultureel zorgcentrum in Den Haag

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

17/11/2005. Minister Rita Verdonk bezoekt multicultureel zorgcentrum in Den Haag

 

 

Amerika achter tralies

Staatsgevangenis 'Angola', Louisiana

Er is geen land ter wereld dat zoveel gevangenen heeft als de VS: 2,3 miljoen. Omgerekend zijn dat er 751 per 100.000 inwoners. China is een goede tweede met 1,6 miljoen. Ter vergelijking: Nederland telt 140 gedetineerden per 100.000 inwoners.

Twee jaar geleden maakte ik een reportage in de Maricopa County Jail, een gevangenis in Phoenix, Arizona. Daar ontmoette ik Paul Harwood, een 23-jarige jongeman die veroordeeld was tot zes maanden cel voor rijden onder invloed en huiselijk geweld. Die dag ging Paul voor het eerst mee met de chain gang: met een groep gevangenen aan een ketting onkruid wieden langs de openbare weg. Het was meteen duidelijk dat Paul kansloos was voor de rest van zijn leven. Door de straf was hij zijn baan kwijt, zijn huis en zijn vrouw met twee jonge kinderen.

Paul Harwood in de Maricopa County Jail, Phoenix, Arizona

Toen hij een paar maanden uit de gevangenis was zocht ik hem weer op. Hij was voorwaardelijk vrij, mocht drie jaar lang geen alcohol drinken en twee jaar lang geen auto besturen. Vanaf 21.00u tot de volgende ochtend 7.00u moest hij thuis zijn, hij werd wekelijks gecontroleerd op drank- en drugsgebruik en bracht ook wekelijks een bezoek aan zijn reclasseringsambtenaar. Vrijheid is een relatief begrip in de VS.

Op een typisch Amerikaanse manier leek hij te kunnen ontsnappen aan een kansloos bestaan. Hij ontving forse schadebetalingen voor de dood van zijn broer die door een dronken vrachtwagenchauffeur werd geschept. Broodnodig, want als je een strafblad hebt is het in de VS vrijwel onmogelijk om een baan te vinden. En áls je die al vindt, is het bijna onmogelijk om zonder auto op je werk te komen.

Paul Harwood in vrijheid

De maanden daarna probeerde ik contact met hem te houden, maar dat viel niet mee. Hij wisselde vaker van telefoonnummer dan van onderbroek. Gelukkig heb ik ook het telefoonnummer van zijn adoptievader Ervin, een oud-politieagent die Paul uit huis haalde bij zijn, aan alcohol verslaafde, moeder die hem en zijn zusje mishandelde.
Vannacht belde ik Ervin op en vroeg hoe het met hem en met Paul ging. Even was het stil, maar uiteindelijk antwoordde hij: “Met mij gaat het goed, maar Paul zit in prison.”
Ik schrok ervan. Paul zit weer vast, maar ik hoopte dat Ervin zich versprak en jail bedoelde. De jail is een combinatie van een Huis van Bewaring en gevangenis voor kort gestraften. In de prison zitten gedetineerden straffen uit van langer dan een jaar. Maar Ervin versprak zich niet. “Dit is het echte werk”, zei hij cynisch.

Paul was weer de fout in gegaan. Hoewel hij niet mocht rijden én niet mocht drinken werd hij aangehouden terwijl hij dronken achter het stuur zat. Dat leverde hem meteen een gevangenisstraf van een jaar op. Maar dat was nog niet alles. De politie vond ook nog een wapen in de achterbak van zijn auto. Die zaak moet nog voor de rechter komen. Zijn stiefvader verwacht dat Paul een gevangenisstraf van vijf tot zeven jaar te wachten staat.

Iedereen die toerekeningsvatbaar is, is verantwoordelijk voor zijn eigen daden. Paul Harwood ook. Toch denk ik dat dit anders kan. Met een goede begeleiding had dit voorkomen kunnen worden, maar dat is geen populaire mening. De harde aanpak ligt beter bij het grote publiek. Ook in Nederland.
Terwijl de Nederlandse rechters hogere straffen opleggen dan rechters in de rest van Europa, neemt de roep om nog hardere straffen toe. Dit alles onder aanvoering van grote denkers van de PVV als Hero Brinkman en Dion Graus. Met termen als Zero Tolerance en Three Strikes You’re Out verwijzen ze graag naar het Amerikaanse systeem. Stoppen met die softe aanpak van ‘links’. Dat het Amerikaanse systeem niet werkt, maakt niet uit. Het klinkt goed: opsluiten en de sleutel weggooien.

Maar misschien dat mensen die zo denken via een andere weg tot rede gebracht kunnen worden. Vergeet even het rechtvaardigheidsgevoel, negeer de wraakgevoelens en kijk naar de cijfers. Ruim 70% van alle ex-gedetineerden recidiveert. Zowel sociaal als economisch is het veel slimmer om gevangenisstraffen te voorkomen. Dat is veel goedkoper. Want voordat je het weet zitten onze gevangenissen vol met Nederlandse Paul Harwood’s en is er geen plek meer voor echte criminelen.

Bekijk hier een slideshow met gesproken commentaar van Paul Harwood

Bekijk hier alle foto’s van Paul Harwood in de gevangenis en in vrijheid

Mijn top 5 van Nederlandse fotojournalisten

 

Fotojournalist Cor de Kock wacht op de zonsverduistering

 

Hoewel de fotojournalistiek onder druk staat, telt Nederland nog een flink aantal goede fotojournalisten. Dit is mijn persoonlijke top 5. Reacties en aanvullingen zijn van harte welkom.


5 Martijn Beekman

Hagenaar Martijn Beekman is de beste fotograaf op en rond het Binnenhof. En vooral daarom bekend. Maar wie zijn website http://www.martijnbeekman.nl/ bekijkt, ziet dat hij veel meer kan.
Zo is hij ook erg goed in het vastleggen van het dagelijks leven. Met humor en respect. Zoals deze foto, gemaakt tijdens een les solliciteren van een reïntegratiecursus: http://www.martijnbeekman.nl/frame.php?itemId=53855 (Geen directe link. Foto nummer 21)

4 Pim Ras

Pim Ras is jaarlijks grootverdiener als het gaat om prijzen bij de Zilveren Camera. Vooral in de categorie ‘Sport’, maar de laatste jaren ook in categorieën als ‘Politiek’ en ‘Nieuws’. Vorig jaar won hij de hoofdprijs met de foto van Karst T. De dader van de aanslag in Apeldoorn. Zijn website: http://www.pimras.nl/

3 Robin Utrecht

Robin Utrecht heeft een instinct voor nieuws en laat zich door niets en niemand tegenhouden om het in beeld te brengen. Hij werd in 2002 gekozen tot Fotojournalist van het Jaar én won de Zilveren Camera met een foto van het ontzielde lichaam van Pim Fortuyn op het Mediapark in Hilversum. Terwijl zijn collega’s voor een hek wachtten, klom Utrecht over een ander hek om deze iconische foto te maken. Zijn website: www.robinutrecht.nl

2 Joost van den Broek

Joost van den Broek is voornamelijk bekend van zijn werk in de Volkskrant. Een nieuwsfotograaf die zich heeft gespecialiseerd in geëngageerde reportages met betrekking tot de multiculturele samenleving en het vluchtelingen- en asielbeleid. Daarnaast maakt hij fantastische portretten. Een combinatie die je niet vaak ziet. Hij is de afgelopen jaren veelvuldig in de prijzen gevallen. Zo werd hij in 2006 én in 2008 gekozen tot Fotojournalist van het Jaar.

1 Jerry Lampen

De Rotterdamse fotograaf Jerry Lampen werkt voor het Britse persbureau Reuters. Hij heeft naam gemaakt met reportages in landen als Afghanistan, Rusland en Israël. In 2003 won hij de eerste prijs in de World Press Photo, General News category , met foto’s van rouwende vrouwen in Gaza: http://bit.ly/ayYv65, won hij de Zilveren Camera én werd hij uitgeroepen tot fotojournalist van het jaar, een titel die hij twee jaar daarvoor ook al kreeg.