Hokjesdenken

Volgens veel marketing specialisten moeten fotografen zich specialiseren om succesvol te zijn. Is dat zo of is specialiseren toegeven aan ‘hokjesdenken’?

Toen ik in 1989 mijn eerste baan kreeg in de fotografie, zag de wereld er heel anders uit.
Zwart-wit vooral. En analoog. Lekker overzichtelijk in ieder geval.
De manier waarop ik toen aan die baan kwam zou je nu ouderwets noemen: een oproep op het prikbord bij Capi Lux, een vakhandel en vaklaboratorium vooral voor beroepsfotografen. Voor de jongeren onder ons: een prikbord was toen nog een écht prikbord met punaises en zo, bij een vakhandel kocht je film, fotopapier en chemicaliën en bij het vaklaboratorium liet je je films ontwikkelen en foto’s afdrukken.
Geen brief, één gesprek, volgende maand beginnen. Misschien lag het aan de branche, of aan die fotograaf of misschien was het typisch Rotterdams, maar de procedure was heerlijk eenvoudig en doeltreffend. Na een gesprek van een halfuur was ik aangenomen bij fotopersbureau Roel Dijkstra.

Lijk

Mijn eerste werkdag herinner ik me nog goed. Ik meldde me die dag om 9.00u bij Roel.
De agenda was leeg, maar dat zou snel veranderen. We begonnen met een portret van een wethouder, daarna een ondertekening van een contract. Het was allemaal goed te doen.
Terwijl we op de Westzeedijk in Rotterdam reden, gingen er opeens allerlei toeters en bellen af. Via de drie antennes op het dak, kwam de wereld de rode Toyota Starlet binnen.
Ik kon weinig opmaken uit het geruis van de politiescanner, maar Roel leek daar een zesde zintuig voor te hebben. “Hou je vast’, riep hij terwijl hij midden op de drukke Westzeedijk zijn stuur omgooide en in tegengestelde richting, zigzaggend tussen het overige verkeer door racete. “Lijk. Coolhaven”, zei hij nog.
Na nog wat portretten, openingen en vechtpartijen, besloten we de dag met het fotograferen van de raadsvergadering in het Vlaardingse gemeentehuis en gingen we de doka in. Om 23.30u reed ik naar huis.

Veelzijdig

In de drie jaar dat ik bij Roel werkte heb ik veel geleerd. Snel en goed werken onder alle omstandigheden, improviseren, altijd je deadline halen. En door de diversiteit aan onderwerpen die inherent is aan de fotojournalistiek, werd ik een veelzijdig fotograaf. Nieuws, reportages, portretten, sport. Alles heb ik gedaan en veel doe ik nog steeds.
Toen ik in 1992 besloot als zelfstandig fotograaf verder te gaan kon ik die ervaring goed gebruiken. Ik werkte veel voor de regionale krant het Brabants Nieuwsblad (nu BN De Stem), voor landelijke kranten als het Algemeen Dagblad en voor fotopersbureaus als ANP en AP. Maar al snel ook voor bedrijfsbladen en pr-bureaus.

Hokjesdenken

Toen merkte ik iets vreemds. Opdrachtgevers belden me vaak maar voor één bepaald vakgebied. Van de ene opdrachtgever kreeg ik alleen opdrachten om portretten te maken, een ander belde alleen voor sportfotografie en een derde weer alleen voor reportages.
Omdat ik van afwisseling hield en hou, vroeg ik de opdrachtgevers naar een verklaring. Waarom zou ik niet én portretten kunnen maken én reportages voor dezelfde opdrachtgever?
Het antwoord was dat zij voor die andere disciplines weer andere fotografen hadden die dáárin gespecialiseerd waren. Hokjesdenken.
Maar als verschillende opdrachtgevers mij benaderden voor verschillende disciplines, wat is dan mijn specialiteit?
Toentertijd maakte ik me er niet zo druk om. Zolang ik die verschillende opdrachtgevers had, bleef mijn werk afwisselend.

Specialiseren

De laatste tijd hoor ik het steeds vaker: als fotograaf móet je je specialiseren.
Doe je dat niet, dan snapt ‘de markt’ niet wat je doet. Daarnaast kun je als allround fotograaf nooit zo goed zijn als een specialist.
Misschien hebben die mensen die dat roepen gelijk, hoewel ik veel allround fotografen ken die een beter portret maken dan menig portretspecialist.
Maar de vraag is: moet je je als fotograaf neerleggen bij het feit dat ‘de markt’ jou niet snapt? Kun je (potentiële) opdrachtgevers uitleggen dat je veelzijdiger bent dan zij denken? Is specialiseren niet toegeven aan hokjesdenken? Wie het weet mag het zeggen.

Afwisseling

Zelf hou ik nog steeds van de afwisseling. Sterker. Ik ga steeds meer naast de fotografie doen omdat ik dat interessant vind, leuk om te doen én het levert me werk op.
Zo heb ik een journalistieke opleiding gedaan, schrijf ik nu ook artikelen en heb ik drie boeken uitgegeven die allemaal zijn uitverkocht. Daarnaast maak ik gebruik van de mogelijkheden die internet biedt door, naast fotografie, ook audio en video in te zetten.
Maar ik ben óók nog steeds een ‘gewone’ fotograaf die reportages en portretten maakt.
Misschien moet ik voor ieder vakgebied wel een aparte website bouwen.

Advertisements

15 Responses to Hokjesdenken

  1. Bert Spiertz says:

    Ach, dat is ook weer zo’n kreet, dat je je moet specialiseren omdat de markt je dan beter zou herkennen. Niets is zo onbetrouwbaar en onvoorspelbaar als de markt. En tegen de tijd dat je klaar bent voor je specialisme is het alweer uit de mode of overgenomen door de semiprofessionals of de amateurs. Alleen maar één ding doen leidt vaak tot blikvernauwing. Als ik alleen maar portretten zou maken zou ik me op een gegeven ogenblik niet meer geprikkeld voelen om iets extra’s te geven.

  2. Irene Dral says:

    Gert en Bert, het is mij uit het hart gegrepen. Goed uiteengezet ook!
    Hamvraag voor mij blijft: hoe breng je het over bij je opdrachtgevers en anderen die bijna altijd als eerste vragen waarin je je hebt gespecialiseerd….

    • Dan zeg je: in fotografie 🙂
      Ik denk dat de kracht vooral zit in je eigen handschrift, je eigen manier van werken en niet zozeer of je alleen maar 1 ding doet. Uitzonderingen daargelaten als medische fotografie bijvoorbeeld. Of mensen die echt alleen maar mode willen doen of eten.

    • heusfoto says:

      Je kunt meerdere disciplines noemen en verwijzen naar je website.
      Als daar goede voorbeelden op staan, zou dat overtuigend genoeg moeten zijn. Maar bij sommige opdrachtgevers krijg je dat er misschien nooit in 😉

  3. Je hoeft je niet in één hokje te stoppen om aan ‘de markt’ (gewoon andere mensen dus 😉 duidelijk te maken wie je bent. Bekijk het eens van een andere kant. Probeer niet te vertellen wát je doet (je in een hokje laten stoppen), maar vertel liever wie je bent, hoe je werkt, waaróm je het doet zoals je doet. Wat is er uniek aan jóu?!

    Als iedereen zijn of haar eigen unieke ik weet uit te stralen, trekt iedereen ook precies die klanten aan die dáár bijpassen. Dubbel feest! 😉

  4. Bert Spiertz says:

    Alhoewel ik boven al heb gereageerd met dat ik bang ben voor blikvernauwing moet ik daar wel aan toevoegen dat ik denk dat je wel een richting moet kiezen. Je moet werken in de richting waar je interesse ligt, of nog beter je passie naar uitgaat. Meestal is dat namelijk ook wat je goed kan. Dat is iets anders dan je richting te laten bepalen door zo iets als “de markt”. Volgens mij bestaat die namelijk niet echt. De vraag naar professionele fotografen is tegenwoordig vrij klein, het aanbod daarentegen overweldigend. Onder die omstandigheden nog gaan zoeken naar het gat in de markt is tijdverspilling. Ik denk dat je beter aan je fotografie kunt werken en zo goed en interessant mogelijk werk maken en proberen daarbij de eventuele klanten te vinden. En als die niet bestaan dan gewoon een ander beroep kiezen voor je inkomen en doorgaan met fotograferen omdat het nou eenmaal je passie is. Ooit levert het misschien wel nog eens wat op. Er is echt geen plek meer voor al die specialisten.

  5. Peter says:

    Ik mis het woord “vernieuwen” (innovatie) om enig succes te verkrijgen.
    En de klant is in de meeste gevallen die daarmee helpt.

  6. heusfoto says:

    Het blog gaat over het wel of niet specialiseren, Peter. Innovatie is een ander onderwerp, maar het lijkt me voor de hand liggen dat je als fotograaf/ondernemer met je tijd meegaat en vernieuwt. Daarnaast schrijf ik er onder het laatste kopje (Afwisseling) wel over, alleen noem ik de woorden ‘vernieuwing’ of ‘innovatie’ niet letterlijk.

  7. Je verwees op Linked in naar deze discussie. Ik heb dus maar een reactie op Linked in gezet.

    Ook hier zien wij het een probleem, zijn wij generalist en schrijven wij overal of volgen wij de marketingjujuman. Ik heb mij dus op Linkedin gespecialiseerd. ;-)))

  8. Peter says:

    Dan heb ik het verkeerd begrepen 🙂
    Ik had begrepen dat het ging hoe je succesvol kan zijn als fotograaf en dat specialisme daar een middel voor is.

    • heusfoto says:

      Maakt niet uit, Peter. Het kan een middel zijn, maar het hoeft niet. Ik denk dat het voor iedere fotograaf anders kan zijn. Daarom vind ik het jammer dat veel mensen roepen dat je als fotograaf móet specialiseren. Ik ken toch vrij veel generalisten die het prima doen 😉

  9. Marcel says:

    Een opdrachtgever dénkt vaak dat je een specialisatie moet hebben en beperkt zo zichzelf door jou een etiket op te plakken. Het is het verhaal van kip en ei, of van ‘selffulfilling prophecy’: je hokje bevestigt je specialiteit. Zit je eenmaal in zo’n hokje, dan bèn je voor de opdrachtgever dus specialist in dit of dat vakgebied. Het is dus zaak om niet in een hokje terecht te komen, maar dat kan lastig zijn. Blijven doen wat je wilt doen, is het devies.

  10. hans says:

    Deze discussie neigt al om in een hokje te gaan zitten 😉 . Een duidelijke, overzichtelijke website laat genoeg zien over de wijze waarop je fotografeert en naar welke onderwerpen je eigen voorkeur uitgaat. Een opdrachtgever zal toch graag eerst willen zien of het gevoel van de fotograaf aan de vraag van de opdrachtgever zal voldoen…..bij een positief gevoel zal de rest dan wel volgen … maar blijf vooral als fotograaf jezelf, met een eigen signature!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: